Interview met Dieni Masman

  • Professional

Interview met Dieni Masman

Interview met Dieni Masman, mondhygiënist, trainer en coach

12/09/2014

In 2014 had Dentaid een interessant interview met mondhygiënist, trainer en coach Dieni Masman. Zij gaf haar visie op de kwaliteit van de mondverzorging bij ouderen.

Dieni Masman, even voorstellen

Dieni Masman-Kappert heeft vanaf 1974 als mondhygiënist in diverse praktijken gewerkt. Ze combineerde dat met functies waarin scholing en voorlichting centraal stonden. Daarnaast volgde ze communicatieopleidingen. In 2009 startte Dieni haar eigen bedrijf Midomo en richt zich daarmee volledig op ouderenzorg en communicatie. Ruim 10 jaar was ze bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Gerodontologie en op dit moment is ze voorzitter van de Vakgroep Mondzorg Ouderen van de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten.

Hoe bent u specialist in de ouderenzorg geworden?

Midden jaren negentig verschenen er rapporten over de slechte mondzorg in de verpleeg-huizen. Toen ik in 2000 startte bij het gezondheidsinstituut NIGZ hebben we bijscholing over mondzorg voor mensen die werkzaam zijn in verpleeghuizen ontwikkeld. Tussen 2001 en 2009 heb ik heel veel trainingen gegeven en werkplekbezoeken afgelegd. In 2007 verscheen eindelijk de Richtlijn mondzorg vanuit de NVVA (nu Verenso = Vereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde). Als lid van de begeleidingsgroep heb ik dit proces actief meegemaakt. Daarna mocht ik voor Verenso meewerken aan implementatiescholingen. Deze werkzaamheden doe ik nu vanuit Midomo. Tel daarbij het bestuurswerk voor de NVGd en de vakgroep, het overleg op nationaal niveau, met de kanjers die zelf de mondzorg uitvoeren en ik word door velen gezien als een specialist op het terrein van de mondzorg voor ouderen. 

De groep kwetsbare ouderen neemt toe. Is er voor hen goede mondzorg beschikbaar?

Door de plannen van de regering neemt het aantal ouderen dat in verpleeg- en verzorgingshuizen woont verder af. Steeds meer kwetsbare ouderen zullen langer thuis blijven wonen, een groep die we niet uit het oog mogen verliezen. Ook voor hen moet er goede mondverzorging beschikbaar zijn.

De gemiddelde leeftijd van de patiënten in praktijken wordt steeds hoger. We hebben te maken met een dubbele vergrijzing: het aantal ouderen neemt toe en ouderen worden ook steeds ouder. Daarnaast behouden ouderen steeds vaker tot op hoge leeftijd (een deel van) hun eigen dentitie. Iets wat steeds meer dental professionals zich realiseren.

Zijn ouderen zich bewust van het belang van een goede mondhygiëne?

Ik constateer grote verschillen tussen ouderen. Zo zijn er ouderen die geestelijk en lichamelijk in goede conditie zijn, maar evengoed zijn er ouderen die kwetsbaar zijn. Er zijn 80 en 90 jarigen die de tandarts en mondhygiënist regelmatig bezoeken. Over die groep maken we ons geen grote zorgen; we kunnen hen immers begeleiden.

Maar er zijn ook groepen die nooit (meer) bij de tandarts, mondhygiënist of tandprotheticus komen. Om uiteenlopende redenen. Bijvoorbeeld, vooral op het platteland, mensen die al 30-40 jaar dezelfde prothese hebben. Het grootste probleem is vaak onwetendheid. Zij zijn van mening dat het op hun leeftijd geen zin meer heeft om nog naar de mondzorgpraktijk te gaan. Of de groep waar de kwetsbaarheid toeneemt. Zij komen zelden bij de mondzorg professional, krijgen dus niet de optimale mondzorg en weten vaak niet hoe ze hun mond goed moeten verzorgen. We zien vaak een omslagpunt vanaf 75 jaar. Dan neemt de kwetsbaarheid toe, ze zijn vaak moe, slecht ter been en hebben al veel moeite met de dagelijkse routine, waaronder het tandenpoetsen. Een bezoek aan de praktijk is dan vaak te veel.

Gelukkig zien we steeds vaker dat tandarts en mondhygiënist hun patiënten aan huis bezoeken.

Welke mondproblemen ziet u vaak bij ouderen?

Dat is heel verschillend. Het is belangrijk om daarbij onderscheid maken tussen edentate patiënten en patiënten met (gedeeltelijk) eigen dentitie.

Bij ouderen die een prothese dragen zien we veel problemen aan de slijmvliezen door verkeerd reinigen, gebruik van teveel kleefmiddelen, niet schoonmaken van de mond onder de prothese of een slechte pasvorm. Ouderen zijn niet bekend met verzorging van de weefsels onder de prothese. Als door het gebruik van veel medicijnen de mond droog wordt, geeft ook dat veel problemen.

Ouderen met eigen tanden en kiezen hebben zo mogelijk nog meer mondproblemen. We zien vaak cariës (vooral wortelcariës), tandvleesproblemen (parodontitis) en ook bij hen schimmelinfecties, problemen aan de slijmvliezen en droge mond. Een goede verzorging van de mond is voor hen vaak lastig doordat het gezichtsvermogen en de motoriek achteruit gaan.

Welke producten adviseert u ouderen als zij problemen hebben?

Ik leg, afhankelijk van de aandoening, altijd de werking van verschillende producten uit, waaronder die van Dentaid. De uiteindelijke keuze is aan de patiënt.

Als poetsen niet meer gaat, of als de mondsituatie heel slecht is, adviseer ik vaak Dentaid Perio▪Aid. Een spoelmiddel met 0,12% CHX om de behandeling mee te starten. Het bevat geen alcohol, dat is heel fijn, en de smaak is goed. Er zijn mensen die jaren lang Chloorhexidine gebruiken. Dat is niet de bedoeling, het is een product voor tijdelijk gebruik!

Ik ben altijd op zoek naar producten die mondverzorging bij ouderen makkelijker kunnen maken. Daarbij let ik ook op de smaak: vooral niet te scherp. Als mensen niet kunnen spoelen, gebruiken we gazen, grote wattenstaven of Dentaswabs (sponsjes op een steeltje) bevochtigd met mondspoelmiddel. Bij slikproblemen is de gel heel geschikt. Is chloorhexidine niet meer nodig of niet meer gewenst, dan raad ik Vitis Gingival nog wel eens aan. Dentaid Xeros producten adviseer ik bij een droge mond. Natuurlijk worden, waar nodig, ook de zachte Vitis borstel, de verschillende soorten ragertjes en de tongschraper geadviseerd.

Gouden tip van Dieni voor collega dentale professionals actief in de ouderenzorg

Stel je hart en je praktijk open voor de oudere patiënt, zeker als die kwetsbaar is!

En nog een tweede tip: als mondzorg professional moeten we ons meer profileren bij de ouderen. Wat kan goede mondzorg voor hun kwaliteit van leven betekenen. Door samenwerking kunnen we veel bereiken.